Dział pomocy środowiskowej

Ośrodek Pomocy Społecznej w Ząbkach realizuje zadania własne i zlecone gminie wynikające z ustawy o pomocy społecznej (Ustawa z dnia 12 marca 2004 r., Dz. U. z 2015 r poz. 163, z późn. zm.) oraz innych aktów prawnych t. j.:

  • ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
  • ustawy o świadczeniach rodzinnych,
  • ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów,
  • ustawy o dodatkach mieszkaniowych,
  • ustawy Prawo energetyczne,
  • ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych,
  • ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie,
  • ustawy o systemie oświaty.


Prawo do świadczeń pomocy społecznej przysługuje osobom posiadającym obywatelstwo polskie mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz cudzoziemcom mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskie, posiadającym zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. C lub d lub w art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650 oraz w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany – w formie schronienia, posiłku, niezbędnego ubrania oraz zasiłku celowego, mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelom państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej oraz członkom ich rodzin w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. z 2014 r. poz. 1525), posiadającym prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Podstawą przyznania świadczenia z pomocy społecznej jest wywiad środowiskowy przeprowadzony przez pracownika socjalnego w miejscu zamieszkania - w ciągu 14 dni od daty otrzymania informacji o potrzebie przyznania świadczenia lub o zmianie sytuacji osobistej czy też majątkowej osoby lub rodziny korzystającej z pomocy.

Pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom, na zasadach określonych w ustawie, w szczególności z powodu:

  1. ubóstwa;
  2. sieroctwa;
  3. bezdomności;
  4. bezrobocia;
  5. niepełnosprawności;
  6. długotrwałej lub ciężkiej choroby;
  7. przemocy w rodzinie;
  8. potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności;
  9. bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych;
  10. braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze;
  11. trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy;
  12. trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego alkoholizmu lub narkomanii;
  13. zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej;
  14. klęski żywiołowej lub ekologicznej.

Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom w przypadku występowania jednej z w/w okoliczności, a których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej:

  1. osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł, zwanej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej";
  2. osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514 zł, zwanej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie";
  3. rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej "kryterium dochodowym rodziny".
    Świadczenia z pomocy społecznej przyznawane są w formie decyzji. Wszystkie decyzje o przyznaniu pomocy lub jej odmowie wydawane są w formie pisemnej.


    Do dochodów nie wlicza się:

  • alimentów świadczonych przez osoby w rodzinie na rzecz innych osób;
  • jednorazowych świadczeń socjalnych;
  • świadczeń w naturze;
  • świadczenia pieniężnego w postaci składki na ubezpieczenie społeczne, opłacanej przez ośrodki pomocy społecznej.

W przypadku wystąpienia rażących dysproporcji między wysokością dochodu a rzeczywistą sytuacją majątkową danej osoby/rodziny, stwierdzoną przez pracownika socjalnego, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej ma prawo odmówić przyznania świadczeń z pomocy społecznej.

Złożenie wniosku

Świadczenia udzielane są na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego (art. 102 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej) lub z urzędu ( art. 102 ust. 2 ww. ustawy).


Wymagane dokumenty


Osoby i rodziny ubiegające się o pomoc z Ośrodka Pomocy Społecznej w Ząbkach zobowiązane są do udokumentowania swojej trudnej sytuacji społeczno-bytowej. Wiąże się to z koniecznością dostarczenia przez osoby ubiegające się o pomoc wielu różnych dokumentów. Szczegółowych informacji w każdym indywidualnym przypadku udziela właściwy pracownik socjalny w trakcie zgłaszania się o pomoc lub w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego. W przypadku niemożności dostarczenia danego dokumentu przez klienta, pracownik socjalny ma prawo i obowiązek dołożyć starań do jego zdobycia. Wywiad środowiskowy, dokumenty wymagane przy przyznaniu pomocy społecznej i decyzje administracyjne, na podstawie których następuje realizacja zaplanowanych świadczeń, a także inne pisma przychodzące i wychodzące z ośrodka, dotyczące danej osoby (rodziny), przechowuje ośrodek i stanowią one dokumentację klienta od początku jego korzystania z pomocy społecznej.

Główne formy udzielanej pomocy:

  1. Pomoc materialna - przyznawanie i wypłacanie przewidzianych ustawowo świadczeń pieniężnych:
    • zasiłek stały;
    • zasiłek okresowy;
    • zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy;
    • pomoc na usamodzielnienie oraz kontynuację nauki;
    • pomoc pieniężna na pokrycie wydatków związanych z nauką polskiego dla osób mających status uchodźcy


      Zasiłek okresowy


      Zasiłek okresowy, o którym mowa w art. 38 ustawy- przysługuje:
      osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, czyli od kwoty 634 zł;
      rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny, w szczególności ze względu na:

      długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego.

      Dochód rodziny - suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie ustalonych zgodnie z art. 8 ust. 3 - 13 ww. ustawy.
      "Kryterium dochodowe rodziny"- obliczane jest jako iloczyn kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, czyli kwoty 514 zł i liczby osób w rodzinie.
      Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 634 zł.

      Wysokość zasiłku okresowego ustala się:

      w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy miedzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby,
      w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny.


      Minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi 20 zł. Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy.


      Należy nadmienić, iż rodzina zobowiązana jest do udzielania pomocy członkom rodziny, którzy nie są w stanie samodzielnie zaspakajać swoich potrzeb w związku z ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym.


      Zasiłek celowy


      Zasiłek celowy, o którym mowa w art. 39 ustawy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Osobom bezdomnym i innym osobom nie mającym możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne.


      Specjalny zasiłek celowy


      Jest świadczeniem przysługującym na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej i może być przyznane wszczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium ustawowe – w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny. Szczególnie uzasadnione przyczyny należy udokumentować i potwierdzić konieczność wydatku.


      Zasiłek celowy na zasadach zwrotu


      Świadczenie to może być przyznane w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe, ale pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku (art. 41 ustawy o pomocy społecznej).

      Należy nadmienić, iż rodzina zobowiązana jest do udzielania pomocy członkom rodziny, którzy nie są w stanie samodzielnie zaspakajać swoich potrzeb w związku z ustawowym. obowiązkiem alimentacyjnym.


    Zasiłek stały


    Zasiłek stały, o którym mowa w art. 37 ustawy - przysługuje:
    Pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. od kwoty 634 zł.


    Pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie tj. od kwoty 514 zł.

    Przez osobę samotnie gospodarującą rozumiemy osobę prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe.

    Przez rodzinę ustawodawca natomiast rozumie osoby spokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące.


    Całkowita niezdolność do pracy oznacza całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidzkiej lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.


    Niezdolność do pracy z tytułu wieku oznacza ukończone przez kobietę 60 lat i 65 lat ukończone przez mężczyznę.

    W przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek stały ustala się w wysokości stanowiącej różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 634 zł. W przypadku osoby w rodzinie zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a dochodem tej osoby.

    Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie. W przypadku zbiegu uprawnień do zasiłku stałego i renty socjalnej zasiłek stały nie przysługuje.
    Należy nadmienić, iż rodzina zobowiązana jest do udzielania pomocy członkom rodziny, którzy nie są w stanie samodzielnie zaspakajać swoich potrzeb w związku z ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym.

  2. Świadczenia niepieniężne:
    • bilet kredytowany;
    • składki na ubezpieczenie zdrowotne;
    • składki na ubezpieczenie społeczne;
    • sprawienie pogrzebu;
    • udzielanie schronienia (w noclegowniach, schroniskach, domach dla bezdomnych)
  3. Pomoc w naturze:
    • pomoc rzeczowa;
    • posiłek
  4. Pomoc usługowa:
    • Usługi opiekuńcze o charakterze gospodarczym
    • Specjalistyczne usługi opiekuńcze w zakresie pielęgnacja
      • usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania;
      • pobyt i usługi w domu pomocy społecznej
  5. Poradnictwo prawne i psychologiczne
    • interwencja kryzysowa - działanie podejmowane na rzecz osób i rodzin, w tym dotkniętych przemocą, mające na celu zapobieganie pogłębianiu się występujących dysfunkcji
  6. Praca socjalna i poradnictwo specjalistyczne (prawne, psychologiczne i rodzinne)
  7. Kompletowanie dokumentów do stacjonarnych domów pomocy społecznej
  8. Rehabilitacja zawodowa i społeczna:
    • dofinansowanie kosztów uczestnictwa w turnusach rehabilitacyjnych;
    • dofinansowanie do zaopatrzenia w sprzęt ortopedyczny i rehabilitacyjny.

Wszystkie wymienione formy pomocy mają na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości oraz uprawnienia.


Obowiązki osób i rodzin ubiegających się o pomoc społeczną

Osoby lub rodziny, korzystające z pomocy społecznej, zobowiązane są do współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy przez osobę bezrobotną, marnotrawstwo przyznanych świadczeń, ich celowe niszczenie, bądź też marnotrawstwo własnych zasobów materialnych, a także ich nieracjonalne wykorzystywanie mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Również nie wywiązywanie się z uzgodnień zawartych w kontrakcie może spowodować ograniczenie lub odmowę przyznania świadczenia.

Osoby i rodziny, korzystające ze świadczeń pomocy społecznej, są zobowiązane poinformować o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. Świadome wprowadzenie w błąd pracownika socjalnego może spowodować zmianę decyzji na niekorzyść strony oraz naliczenie nienależnie pobranych świadczeń. Świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi, niezależnie od dochodu rodziny.


Kontrakt socjalny

Kontrakt socjalny to pisemna umowa zawarta z osobą ubiegającą się o pomoc, określająca uprawnienia i zobowiązania stron umowy (osoby zwracającej się o pomoc, pracownika socjalnego oraz kierownika ośrodka). Zawarcie kontraktu socjalnego ma na celu określenie sposobu współdziałania w rozwiązywaniu problemów osoby lub rodziny znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, z uwzględnieniem możliwości wykorzystania zasobów środowiska lokalnego. Kontrakt zawiera opis sytuacji życiowej osoby lub rodziny jak również opis działań koniecznych do podjęcia przez tą osobę/rodzinę. Zawiera też formę, zakres i czas udzielanej przez Ośrodek pomocy. W kontrakcie odnotowuje się wszystkie uwagi dotyczące realizacji kontraktu. Okres, na jaki zawierany jest kontrakt socjalny dostosowywany jest z jednej strony do sytuacji życiowej, w jakiej znajduje się osoba zawierająca kontrakt, a z drugiej - do form wsparcia, zaproponowanych przez Ośrodek. Klient otrzymuje jeden egzemplarz kontraktu.


Tryb udzielania pomocy społecznej

Tryb przyznania świadczenia z pomocy społecznej składa się z następujących etapów:

  1. Zgłoszenie wniosku o udzielenie pomocy:
    • osobiste, pisemne lub telefoniczne zgłoszenie osoby ubiegającej się o pomoc do pracownika socjalnego (zgłoszenie może nastąpić z urzędu lub może go dokonać przedstawiciel ustawowy lub inna osoba za zgodą ubiegającego się o pomoc)
  2. Sporządzenie wywiadu środowiskowego i planu pomocy:
    • rozpoznanie przez pracownika socjalnego sytuacji osobistej i rodzinnej osoby ubiegającej się o pomoc społeczną, tj. przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania klienta;
    • wspólne (pracownik socjalny z osobą lub rodziną) opracowanie planu pomocy
  3. Sporządzenie decyzji i wydanie jej osobie ubiegającej się o pomoc społeczną
    Wydanie decyzji - świadczenia z pomocy społecznej przyznawane są w formie decyzji. Wszystkie decyzje o przyznaniu pomocy, a zwłaszcza decyzje o odmowie przyznania pomocy, wydawane są w formie pisemnej. Wyjątek stanowią świadczenia w postaci pracy socjalnej, poradnictwa, itp. - tu pomoc udzielana jest bez konieczności wydawania decyzji. Stronom przysługuje odwołanie od decyzji Ośrodka Pomocy Społecznej.
  4. Realizacja przyznanych świadczeń Realizacja świadczeń - realizacja świadczeń pieniężnych odbywa się w formie wypłat w kasach filii OPS, w terminach określonych w decyzji lub w formie przekazów pocztowych bądź przelewów na konto osobiste.

Odwołania od decyzji OPS

Stronom przysługuje prawo odwołania od decyzji OPS-u w ciągu 14 dni od daty jej otrzymania. Odwołanie wnosi się na piśmie przez sekretariat OPS. Odwołania należy kierować do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Kiedy zasiłek nie zostanie przyznany?

Kiedy trudności osoby lub rodziny nie są potwierdzone trudną sytuacją życiową czyli np. sieroctwem, długotrwałą chorobą, niepełnosprawnością.
Kiedy dochód osoby starającej się o pomoc jest wyższy od wynikającego z ustawy o pomocy społecznej (tzw. "kryterium dochodowe").
Kiedy standard życia przewyższa zadeklarowane dochody.
Kiedy nie zostaną złożone wszystkie dokumenty potwierdzające osiągane dochody i stan zdrowia.
Kiedy ubiegający się o pomoc nie chcą współpracować z pracownikiem socjalnym w zakresie wykorzystania własnych możliwości i uprawnień.
Kiedy pracownik socjalny stwierdzi np. marnotrawstwo pieniędzy, alkoholizm, uchylanie się od pracy.


Jak oblicza się dochód?

Jeżeli:

  1. Osoba ubiegająca się o pomoc mieszka sama. Wówczas należy zsumować jej dochody z ostatniego miesiąca. W obliczeniach należy uwzględnić:
    • dochody netto (czyli bez podatku),
    • z miesiąca przed złożeniem wniosku, czyli np. ubiegając się o pomoc w marcu, trzeba przedstawić dochód z lutego.
    • Można starać się o zasiłek jeśli łączny dochód nie przekracza kwoty określonej w ustawie o pomocy społecznej tj. 634 zł.
  2. Osoba ubiegająca się o pomoc mieszka z rodziną (zgodnie z ustawą o pomocy społecznej rodzina to "wszystkie osoby spokrewnione lub nie spokrewnione, pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące"). Wówczas trzeba obliczyć łączny dochód rodziny, dodać zarobki wszystkich osób w rodzinie z danego miesiąca. Muszą to być dochody:
    • netto (czyli bez podatku),
    • z miesiąca przed złożeniem wniosku, czyli np. ubiegając się o pomoc w marcu, trzeba przedstawić dochód rodziny z lutego. Nie wlicza się do dochodu już przyznanych, jednorazowych zasiłków oraz pomocy w formie rzeczowej np. dożywianie dzieci w szkole.
    • Można starać się o zasiłek jeśli łączny dochód nie przekracza kwoty określonej w ustawie o pomocy społecznej tj. 514 zł na osobę i występuje równocześnie jedna z przyczyn wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej.
    • W szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, może być przyznany zasiłek celowy specjalny.